Trong một khoảng thời gian quan sát và làm việc, Vân bắt đầu chú ý nhiều hơn đến một điều mà trước đây mình ít khi gọi tên: bạo lực thông tin.
Đây không phải là một dạng bạo lực dễ nhìn thấy. Không có tiếng động, không có va chạm, cũng không có một con số cụ thể để đo lường mỗi ngày. Nhưng nếu nhìn lại một cách liêm chính, có lẽ ai trong chúng ta cũng sẽ nhận ra rằng mình đang tiếp xúc với rất nhiều thông tin tiêu cực, đặc biệt là trên mạng xã hội và Internet.

Theo các báo cáo gần đây của World Health Organization và American Psychological Association, việc tiếp xúc liên tục với thông tin tiêu cực có thể làm tăng mức độ căng thẳng, lo âu và ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe tinh thần. Một nghiên cứu cho thấy những người theo dõi tin tức tiêu cực quá nhiều có nguy cơ căng thẳng cao hơn đến 20–30% so với những người kiểm soát lượng thông tin họ tiếp nhận.
Vân nhận ra một điều rất giá trị và thiết thực, đó là: không phải chúng ta đang chủ động tìm kiếm thông tin tiêu cực, mà là những thông tin đó đang chủ động tìm đến chúng ta.

Trong tâm lý học, có một khái niệm gọi là “thiên kiến tiêu cực” (negativity bias). Não bộ con người có xu hướng chú ý và ghi nhớ những điều tiêu cực nhiều hơn tích cực, vì trong quá trình tiến hóa, điều đó giúp con người sinh tồn. Chính vì vậy, những nội dung càng gây tranh cãi, càng kịch tính, càng dễ thu hút sự chú ý và lan truyền mạnh hơn.

Theo dữ liệu từ Meta Platforms, các nội dung mang tính gây tranh luận hoặc cảm xúc mạnh thường có mức độ tương tác cao hơn đáng kể so với các nội dung trung tính hoặc tích cực. Điều này vô tình tạo ra một vòng lặp: càng tiêu cực → càng được lan truyền → càng xuất hiện nhiều hơn.

Và từ đó, một dạng “bạo lực” rất âm thầm xuất hiện.
Không phải bạo lực từ bên ngoài.
Mà là bạo lực lên chính nhận thức của mình.

Mỗi ngày, chúng ta tiếp nhận hàng trăm, thậm chí hàng nghìn thông tin. Và nếu phần lớn trong số đó là những điều tiêu cực, thì dần dần cách mình nhìn thế giới cũng sẽ thay đổi. Mình trở nên dễ lo lắng hơn, dễ phán xét hơn, và đôi khi mất đi sự bình an bên trong mà không nhận ra.

Điều Vân trăn trở nhiều hơn, đó là với những bạn trẻ và các em nhỏ. Khi nhận thức chưa đủ vững, khi chưa có nền tảng trải nghiệm cuộc sống, thì những thông tin đó không chỉ đi qua, mà có thể hình thành nên cách các con nhìn nhận về thế giới và về chính mình.

Trong Phật pháp, có một nguyên lý rất đơn giản: tâm dẫn đầu các pháp. Những gì mình tiếp nhận, suy nghĩ và nuôi dưỡng mỗi ngày sẽ dần trở thành trạng thái sống của mình. Nếu tâm liên tục tiếp xúc với những điều bất an, thì rất khó để có một đời sống an vui.

Vân tin rằng, trong bối cảnh này, những con người sống có triết lý, có chiều sâu, có giá trị sống rõ ràng sẽ ngày càng trở nên quý giá. Không phải vì họ đặc biệt, mà vì họ giữ được sự cân bằng trong một môi trường rất dễ mất cân bằng.

Có thể trong vài năm tới, xã hội sẽ cần nhiều hơn những người làm công việc liên quan đến nội tâm: những người có khả năng lắng nghe, đồng hành, tư vấn và giúp người khác tái thiết lập lại hệ nhận thức tích cực. Không phải theo kiểu lý thuyết, mà là thật sự vì con người, thật sự muốn con người tốt hơn.

Và có lẽ, mỗi người trong chúng ta cũng cần bắt đầu từ những điều rất đơn giản. Chọn lọc thông tin mình tiếp nhận. Dành thời gian cho những điều có giá trị lâu bền. Quan sát lại xem điều gì đang nuôi dưỡng tâm trí của mình mỗi ngày.

Không phải để tách mình ra khỏi thế giới.
Mà là để không đánh mất chính mình giữa quá nhiều thông tin.

Thương
Ngày 6/4/2026